Θεραπευτικές Εξελίξεις
Ο καθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας του Παν. Αθηνών Αριστοτέλης Μπάμιας παρουσιάζει νέες δραστικές αλλαγές στη θεραπεία του καρκίνου του νεφρού.
Ο καρκίνος του νεφρού είναι ο 12ος πιο συχνός καρκίνος παγκοσμίως και εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες, συνήθως στην έκτη ή στην έβδομη δεκαετία της ζωής τους. Κατά τον χρόνο της διάγνωσης οι περισσότεροι καρκίνοι του νεφρού δεν έχουν επεκταθεί έξω από το όργανο και κατά συνέπεια σε μεγάλο ποσοστό αντιμετωπίζονται επιτυχώς χειρουργικά. Ωστόσο, περίπου το 30% των ασθενών αναπτύσσει μεταστατική νόσο και χρειάζεται φαρμακευτικές θεραπείες εκτός από τη χειρουργική αντιμετώπιση.
Από το 2006 έχει συντελεστεί καταιγιστική πρόοδος στην αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του νεφρού με αποτέλεσμα τον υπερδιπλασιασμό της επιβίωσης και τη μετατροπή της νόσου σε ένα χρόνιο νόσημα με πολλές θεραπευτικές επιλογές. Η πρόοδος συντελέστηκε χάρη στη μεγάλη επιτυχία της βασικής έρευνας να φωτίσει τις λειτουργίες στις οποίες κυρίως στηρίζεται η εξέλιξη και η επιθετικότητα των όγκων αυτών.
Οι καρποί της έρευνας
Οι λειτουργίες αυτές είναι η αγγειογένεση, το μεταβολικό μοριακό μονοπάτι mTOR και η ανοσολογική απάντηση του οργανισμού έναντι του όγκου. Η τελευταία αποτελεί και την πιο πρόσφατη εξέλιξη που χαρακτηρίζει τη μοντέρνα ανοσοθεραπεία όχι μόνο στον καρκίνο του νεφρού, αλλά και σε μεγάλο αριθμό άλλων καρκίνων. Η δράση της θεραπείας αυτής στηρίζεται στην αναστολή της αλληλεπίδρασης ενός υποδοχέα, του PD-1, που βρίσκεται στα Τ λεμφοκύτταρα, τα οποία διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ανοσολογική αντίδραση έναντι του όγκου, και της ουσίας PD-L1, την οποία παράγει ο όγκος. Όταν η ουσία PD-L1 ενωθεί με τον υποδοχέα PD-1 ενός λεμφοκυττάρου η ανοσολογική δράση του λεμφοκυττάρου καταστέλλεται. Επομένως, εμποδίζοντας την ένωση αυτή θα διατηρηθεί η δράση του λεμφοκυττάρου έναντι του όγκου, που μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
Από το 2016 υπάρχει διαθέσιμη η ουσία νιβολουμάμπη, η οποία αναστέλλει την αλληλεπίδραση του υποδοχέα PD-1 και παρατείνει σημαντικά τη συνολική επιβίωση αλλά και την ποιότητα ζωής σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο νεφρού, στους οποίους είχαν αποτύχει οι καθιερωμένες διαθέσιμες θεραπείες. Το 2018 δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα διεθνούς μελέτης, τα οποία έδειξαν ότι ο συνδυασμός της νιβολουμάμπης με έναν άλλον ανοσοθεραπευτικό παράγοντα, την ιπιλιμουμάμπη, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός ως αρχική αντιμετώπιση ασθενών με μεταστατικό καρκίνο νεφρού, οι οποίο δεν έχουν μεγάλες πιθανότητες μακρόχρονης ανταπόκρισης στις καθιερωμένες θεραπείες. Το τρέχον έτος δημοσιεύτηκαν αποτελέσματα συνδυασμών ανοσοθεραπείας με αντι-αγγειογενετικούς παράγοντες, που έδειξαν ότι οι συνδυασμοί βελτιώνουν την επιβίωση των ασθενών σε σύγκριση με τις καθιερωμένες μέχρι σήμερα θεραπείες. Έτσι, τα τρία τελευταία χρόνια στην ουσία άλλαξε δραστικά το θεραπευτικό τοπίο στον μεταστατικό καρκίνο του νεφρού. Οι νέοι ανοσοθεραπευτικοί παράγοντες είναι πολύ καλά ανεκτοί. Σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες και διαχειρίσιμες, αρκεί οι ασθενείς να αντιμετωπίζονται σε κέντρα με εμπειρία σε τέτοια φάρμακα.
Όλες οι παραπάνω εξελίξεις αποτελούν πραγματικότητα και στην χώρα μας. Η επιβίωση των Ελλήνων ασθενών με μεταστατικό καρκίνο νεφρού είναι συγκρίσιμη με εκείνη των ασθενών του δυτικού κόσμου – και αυτό έχει αποδειχθεί σε μελέτες της Ελληνικής Ερευνητικής Ομάδας Ουρο-Γεννητικού Καρκίνου (ΕΕΟΟΓΕΚ) που έχουν δημοσιευτεί σε σημαντικά διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Σε αυτό σίγουρα συντελεί η διαθεσιμότητα των πλέον σύγχρονων θεραπειών και στη χώρα μας, καθώς και η συμμετοχή ελληνικών κέντρων στις πιο σημαντικές διεθνείς μελέτες.
Πηγή: Ygeia mou
Από τον κο Αριστοτέλη Μπάμια, Kαθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας Παν. Αθηνών, αντιπρόεδρος Ελληνικής Ερευνητικής Ομάδας Ουρογεννητικού Καρκίνου (ΕΕΟΟΓΕΚ), συντονιστής της Ομάδας Ουρογεννητικού Καρκίνου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO)